30-50-ci illər repressiya və ədəbiyyat.

Anel

30-50-ci illər repressiyası Azərbaycan xalqının həyatında qanlı və ən faciəli hadisələrdən biridir. Azərbaycan "sovetləşdikdən" sonra onun ziyalıları, elm adamları, xalqı irəliyə apara biləcək güclü, düşünən beyinləri erməni daşnaklarının əli ilə ya güllələnmiş, ya sürgünə göndərilmiş, ya da mənəvi cəhətdən şikəst edilmişdir. Daşnakların əli ilə güllələnən ilk Azərbaycan ziyalılarından biri böyük maarifçi, ədəbiyyatşunas Firidun bəy Köçərli olmuşdur. Bu illərdə repressiya Sovet imperiyasının hər yerində olmuşdur. Amma demək olar ki, Azərbaycan xalqının başına gətirilən hadisələrin sayı daha çox olub. Buna səbəb Azərbaycanın Türkiyəylə, İranla sərhəddə yerləşməsi və əhalinin türkdilli müsəlman xalqlarından biri olmasıdır. Repressiya dövründə ən çox zərər çəkənlər ziyalılar oldu, çünki, imperiya rəhbərləri düşünürdülər ki, ziyalılar gələcəkdə sovet quruluşu üçün təhlükətörədəcək bir qüvvədir. Buna görə də stalinçilər ilk növbədə alim, şair, yazıçı və tənqidçilərə, teatr və sənət adamlarına gün üzü göstərmədilər, amansız divan tutdular. Bununla onlar millətin özünüdərkinə mane olmaq, öz kökündən ayırmaq niyyətində idilər. Bəs onları nədə günahlandırırdılar?- terrorçuluqda, müsavatçılıqda, hökümətə qarşı çıxmaqda, xarici ölkələrin casusu olmaqda və s. bəhanələr.
Sürgün və ölüm haqqında qərarlar 15-20 dəqiqə ərzində həyata keçirilirdi. Bu işləri həll edən amansızları çoxu erməni daşnakları idi.
Repressiyanın acı nəticəsini bu gün də roman, pyes, povest, şer, mahnı, portretlər və s. yarımçıq qalmış və itmiş əsərlərdə görürük.
Mərhum akademik Ziya Bünyadovun "Qırmızı terror" kitabında repressiyaya məruz qalmış bir sıra Azərbaycan ziyalılarından bəhs olunur.
_________________
Blogum: Mürəkkəb dolu qələm.

Secde · Göndərilib: C. Mar. 21, 2008 9:25 pm Mesaj mətni:

Anel.. Bu yazınla sənə çox-çox təşəkkür edirəm. Sənə dediyim tərif deyil həqiqətdir ki, Allah səndən razi olsun! Fikrin Zehnin açıq olsun ki, belə mövzuları canlandırırsan. Allah razi olsun!!

Represiya illərində Azərbaycanın 51 rayonundan 31-nin Xalq Daxili İşlər Komissarlığı rayon şöbələrinin rəisi erməni idi. Ona görə təkcə 1937-ci ildə Azərbaycanda 29 min "xalq düşməni" adı verilən ziyalılarımız güllələndi. 1937-1938-ci illərdə Azərbaycanın minlərlə ziyalısı, o cumlədən Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Əli Nəzmi, Əhməd Cavad və başqaları xarici dövlətlərə cəsusluqda və "pantürkizm"də günahlandırılaraq represiya olundu.
Beləliklə Ermənilərin Azərbaycanda apardıqları soyqrım fikri hər zaman davam etməkdə idi. Azərbaycanı türkçülükdən uzaqlaşdırmağa çalışan sovetlər birliyi və hər zaman rusların əl altıları olan ermənilər tariximizi saxtalaşdırmağa çalışırdılar.
Ziyalılarımızın öldürülmələri ilə yetməyən amansız düşmənlərimiz Tarixi abidələri də yandırır, bunu hər zaman qəza kimi adlandırı və istintaqdan yayınırdılar. Bəzi mənbələrə əsasən bu Represiya müddətinə 40000 (qırx min) azərbaycanlı ziyallar represiya olunurdu. Bunun ən şiddətlisi isə 1937-1941- ci illər arasında olub ki, Buda ANELİN dediyi kimi 10-15 dəqiqə istintaq yaxudda heç bir dindirmə olmadan və yaxud da zorla üzərlərinə fikirlərindən keçirə bilməyəcəyi günahları atıb yerindəcə gülələyirdilər.
Dərd orasıdır ki, bununla yetməyən düşmənlərimiz represiya olunmuş insanlarımızın ailəsinə yaxınlarına dostlarına da "xalq düşməni" adı verir onları hər şeydən təcrid edir zülüm edirdilər.

Anel · Göndərilib: Ş. Mar. 22, 2008 6:35 pm Mesaj mətni:

Təşəkkürlər Very Happy